Biga, Çanakkale’nin en kadim ilçelerinden biri olarak tarih ve kültürle iç içe bir deneyim sunuyor. Mor Salkımlı Kültür Evi’nden Parion Antik Kenti’ne, Ulu Cami’den Nilüfer Gölü’ne kadar, bu 7 nokta Biga’yı keşfetmeden dönmemeniz gerektiğini kanıtlıyor.
Marmara Bölgesi’nin güneybatısında yer alan ve Çanakkale’ye bağlı en büyük ilçelerden biri olan Biga, yalnızca nüfusuyla değil, köklü tarihi ve kültürel mirasıyla da dikkat çekiyor. 1331 hektarlık yüzölçümüne sahip ilçe, 2025 yılı sonu itibarıyla merkezde 61 bin 066 , köylerle birlikte toplam 94 bin 526 nüfusa ulaşıyor. İlçe merkezi dışında 2 belde ve 109 köy olmak üzere toplam 111 yerleşim birimi bulunan Biga’da merkezde ise 10 mahalle yer alıyor.
Adının Latince kökenli olduğu bilinen Biga, “iki atla çekilen iki tekerlekli araba” anlamını taşıyor. İlçe, adını verdiği Biga Yarimadasi üzerinde kurulmuş durumda. Coğrafi konumuyla da stratejik bir noktada bulunan Biga ilçe merkezi, Çanakkale-Bursa illeri ile Çan ilçesi karayollarının kesişim noktasında yer alıyor.
Osmanlı’dan Günümüze Yönetim Merkezi
Biga, Osmanlı Devleti’ne katıldığında mülki yapı Liva (Sancak) ve Kaza (İlçe) olarak iki bölümden oluşuyordu. Kanuni Sultan Süleyman dönemine kadar kaza olarak yönetilen Biga, idari düzenlemelerle sancak statüsüne yükseltildi. Biga Sancağı, merkezi Gelibolu’da bulunan Cezayir-i Bahr-i Sefid eyaletine bağlandı. O dönem Biga Sancağı, bugünkü Çanakkale’nin Anadolu topraklarını hatta Balıkesir’i de kapsayacak genişlikteydi.
1839’da ilan edilen Tanzimat Fermani sonrasında yürürlüğe giren 1867 tarihli “Teşkilat-ı Vilayet” tüzüğü ile yerel yönetim yapılanması yeniden düzenlendi. Bu kapsamda Biga’da Belediye Teşkilatı 1870 yılında kuruldu.
KÜLTÜREL MİRASIYLA ÖNE ÇIKIYOR
Biga Mor Salkımlı Kültür Evi
Biga Belediyesi’nin desteğiyle Mor Salkımlı Konak, “Biga Mor Salkımlı Kültür Evi” olarak hizmet veriyor. Müzedeki dört oda; Çerkes, Yörük, Boşnak ve Pomak derneklerine tahsis edilmiş durumda. İlçenin kültürel çeşitliliğini yansıtan yapı, geleneksel yaşam izlerini günümüze taşıyor.
Nilufer Gölü
Kalafat Köyü’nün 3 kilometre güneybatısında bulunan ve halk arasında Dubakadere (Derindere) ile Lipor adı verilen göl kümesi, özellikle nilüfer çiçeklerinin oluşturduğu manzarayla doğaseverlerin ilgisini çekiyor.
Çarşı Camii
Hükümet Meydanı’nda yer alan tamamen kesme taştan inşa edilmiş Çarşı Camii ve önündeki 12 ince sütunlu estetik şadırvan, ilçe merkezinin simge yapıları arasında bulunuyor.
Halimbey Konağı
1900’lü yılların başında narenciye ve gübre ticareti yapan Halim Bey tarafından yaptırılan üç katlı konak; bodrumu tuğla, üst katları ahşap malzemeden inşa edilmiş mimari bir değer. 1998 yılından itibaren Biga Belediyesi Etnografya Müzesi olarak kullanılan konakta, Biga ve çevresinin geçmiş yaşamına dair objeler sergileniyor. Bahçe ve hamamın su ihtiyacı için yapılmış iki bağlantılı sarnıç da dikkat çekiyor.
Biga Ulu Camii
Rivayete göre Manisa Sancak Beyi Şehzade Mehmed (Fatih Sultan Mehmed), Biga’da konakladığı bir gece kasabada cami ve hamam bulunmadığını öğrenince yapılmasını istemiştir. Bu rivayetle anılan Ulu Cami ve dönemin Belediye Hamamı ilçenin tarihi dokusunun önemli parçalarındandır. Caminin önündeki ince işçilikli mezar taşları da dikkat çekmektedir.
Antik Çağdan Günümüze: Parion Antik Kenti
Kemer Köyü sınırlarında bulunan Parion Antik Kenti, Büyük İskender’in Perslere karşı kazandığı zafer sonrası Helen egemenliğine girmiş; ardından Bergama Krallığı ve Roma dönemlerinde önemli bir yerleşim haline gelmiştir. Bizans döneminde ise önemli bir piskoposluk merkezi olmuştur.
1995 yılında başlayan bilimsel yüzey araştırmaları, 2002’ye kadar devam etti. 2005’te bir okul inşaatı sırasında yerleşim izlerine rastlanmasıyla kazılar yeniden başlatıldı. Güney nekropol alanı, Roma hamamı, tiyatro ve Odeion kalıntıları kentin mimari zenginliğini ortaya koydu. 2008 yılında yapılan çalışmalarla kent tarihine dair bilgiler daha netlik kazandı.
Tarih, Kültür ve Doğanın İç İçe Olduğu İlçe
Biga; Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan idari geçmişi, Balkan ve Kafkas kültürlerinin bir arada yaşadığı sosyal yapısı, doğal güzellikleri ve antik mirasıyla Çanakkale’nin en dikkat çekici ilçelerinden biri olmayı sürdürüyor.
Marmara’nın güneybatısında yükselen bu kadim ilçe, hem geçmişin izlerini hem de kültürel çeşitliliğin zenginliğini bir arada yaşatmaya devam ediyor.
