Çanakkale’nin Biga Yarımadası ve Kazdağları başta olmak üzere doğal yaşam alanlarında görülen yeşil peygamberdevesi, ilginç yaşam döngüsü ve dikkat çekici avlanma özellikleriyle doğanın en ilginç canlıları arasında yer alıyor. Çanakkale’de Orman Yüksek Mühendisi Mehmet Akkan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla peygamberdevesinin bilinmeyen özelliklerini anlattı. Özellikle dişisinin çiftleşme sırasında erkeğini yiyebilmesi ise bu canlıya yönelik merakı artırdı.

ÇİFTLEŞME SIRASINDA ERKEĞİNİ YİYOR

Bilimsel adı Mantis religiosa olan yeşil peygamberdevesi; peygamber böceği, dua böceği, namaz böceği, dua eden böcek, dua eden çekirge ve gelin böceği gibi isimlerle de biliniyor.

Peygamberdevesinin en dikkat çekici özelliklerinden biri, dişisinin çiftleşme sırasında erkeğini yiyebilmesi. Seksüel yamyamlık olarak adlandırılan bu davranışta dişi, erkeği çiftleşme sırasında veya sonrasında tüketebiliyor. Erkeğin vücudundan elde edilen besinlerin yumurtaların gelişimine katkı sağlayabildiği belirtiliyor.

YAŞAM DÖNGÜSÜ BİR YIL SÜRÜYOR

Peygamberdevelerinin yaşam döngüsü yaklaşık bir yıl sürüyor. Dişiler sonbaharda, ağaç kabukları, çalılar ve kayalar gibi korunaklı alanlara yumurtalarını bırakıyor.

Yumurtalar, koyu kahverengi ve çizgili, kozaya benzeyen koruyucu bir kapsül içerisinde bulunuyor. Bir yumurta kesesinde yaklaşık 100 ila 200 yumurta yer alabiliyor. Bu kapsül, yumurtaları olumsuz hava koşullarına ve doğal düşmanlara karşı koruyor.

İlkbaharda yumurtalardan çıkan yavrulara nimf adı veriliyor. Erişkinlerine benzeyen ancak daha küçük olan nimfler, gelişim süreçlerinde 6 ila 9 kez gömlek değiştiriyor. Sonbaharın başlarında yetişkin hale gelen peygamberdeveleri, yaşam döngülerini tamamlıyor.

180 DERECE DÖNEBİLEN KAFALARIYLA USTA AVCILAR

Peygamberdeveleri, doğanın en başarılı avcılarından biri olarak biliniyor. Üçgen biçimindeki kafalarını neredeyse 180 derece döndürebilmeleri, çevrelerini takip etmelerini kolaylaştırıyor.

Ön bacaklarını dua ediyormuş gibi göğüslerinin önünde birleştirerek avlarını bekliyorlar. Bu özel duruşları, isimlerinin de kaynağını oluşturuyor.

Etçil ve yırtıcı olan peygamberdeveleri; kene, sinek, çekirge, cırcır böceği, tahtakurusu ve bitkilere zarar veren diğer küçük böceklerle besleniyor. Yaprak bitleri ve tırtıllar gibi tarım alanlarında zarara yol açan canlıları da tüketmeleri nedeniyle doğal haşere kontrolünde önemli bir rol üstleniyorlar.

KENDİLERİ DE DOĞADA BİRÇOK CANLIYA YEM OLUYOR

Usta avcı olmalarına rağmen peygamberdeveleri de doğadaki diğer canlılar için besin kaynağı oluşturuyor. Özellikle yavru dönemlerinde oldukça savunmasız olan bu böcekler, birçok doğal düşmanla karşı karşıya kalıyor.

Kargalar, sığırcıklar, baykuşlar, atmacalar ve örümcekkuşları gibi kuşlar peygamberdevelerini avlayabiliyor. Kertenkeleler, bukalemunlar, büyük kurbağalar, küçük yılanlar, fareler, tarla fareleri, sincaplar ve kirpiler de bu böceklerle beslenebiliyor.

Kurt örümcekleri ve büyük ağ ören bahçe örümcekleri peygamberdevelerini tuzağa düşürebiliyor. Bazı büyük yaban arısı türleri ise onları felç ederek larvalarına besin olarak taşıyabiliyor.

Daha büyük peygamberdeveleri küçük veya zayıf olan diğer peygamberdevelerini de yiyebiliyor. Yumurtadan yeni çıkan yavrular ise karıncalar, küçük örümcekler ve kurbağalar tarafından avlanabiliyor. Hatta karınca kolonileri, yeni açılmış bir yumurta kesesinden çıkan yüzlerce yavruyu kısa sürede tüketebiliyor.

KAMUFLAJ SAYESİNDE DÜŞMANLARINDAN SAKLANIYOR

Peygamberdevelerinin hayatta kalmasını sağlayan en önemli özelliklerinden biri de kamuflaj yetenekleri. Yaşadıkları çevrenin renklerine ve görünümüne uyum sağlayarak hem düşmanlarından saklanıyor hem de avlarına fark edilmeden yaklaşabiliyorlar.

Yeşil ya da kurumuş bir yaprağa, ince bir dala, likene, parlak renkli bir çiçeğe hatta karıncaya benzeyen görünümleriyle dikkat çekiyorlar. Bazı türlerde karınca taklitçiliği de görülüyor.

Genellikle bitkiler arasında yaşamayı tercih eden peygamberdeveleri, hareketsiz kalarak avlarını bekliyor ve uygun anda saldırıya geçiyor.

İnsanlar için tehlikeli olmayan bu böceklerin zehirleri veya sokma özellikleri bulunmuyor. Ancak yakalandıklarında tıslama sesi çıkararak kendilerini savunmaya çalışabiliyorlar.

ADI NEDEN PEYGAMBERDEVELİSİ?

Peygamberdevesinin ismi, fiziksel görünümünden ve duruşundan geliyor. Ön bacaklarını yukarı kaldırarak göğsünün önünde birleştirmesi, dua eden veya namaz kılan bir insanı andırıyor. Bu nedenle Türkçede peygamber böceği, namaz böceği ve dua böceği gibi isimlerle anılıyor.

İngilizcede de aynı duruşa atıfta bulunularak 'praying mantis', yani dua eden mantis adı kullanılıyor.

'Deve' kelimesinin ise uzun boyun yapısı ve eğik baş duruşunun deveyi andırmasından kaynaklandığı ifade ediliyor.

MEHMET AKKAN’DAN KAZDAĞLARI VURGUSU

Çanakkale Orman Yüksek Mühendisi Mehmet Akkan, paylaşımında peygamberdevesinin yalnızca ilginç özellikleriyle değil, ekosisteme sağladığı katkılarla da önemli bir canlı olduğuna dikkat çekti.

Entomolojinin, böcekleri ve onların insanlarla, çevreyle ve diğer organizmalarla ilişkilerini inceleyen bilim dalı olduğunu belirten Akkan, fakültede aldığı entomoloji derslerini de hatırlattı.

Akkan, bu alandaki hocalarından merhum Prof. Dr. Mehmet Serez'i rahmet ve minnetle anarken, Prof. Dr. Mahmut Eroğlu ve Prof. Dr. Süleyman Akbulut'a da saygılarını iletti.

Kazdağları'nın doğal zenginliğine vurgu yapan Mehmet Akkan, paylaşımını şu sözlerle tamamladı:

"Kazdağları Hayat Verir, Yaşatır ve Herkese İyi Gelir."

"Kazdağları Yaşatır, Korur ve Umut Verir."

Çanakkale’de 7 firari cezaevine gönderildi!
Çanakkale’de 7 firari cezaevine gönderildi!
İçeriği Görüntüle

Doğanın önemli parçalarından biri olan peygamberdeveleri, hem zararlı böceklerin kontrolünde üstlendikleri görev hem de başka canlılara besin olmalarıyla ekosistemin sağlıklı işleyişine katkı sunuyor.

Dişisi Erkeğini Yiyor

Muhabir: Bahar Karakurt